VLIERMOEDERTJE
 
Lang geleden was Vrouw Holle in de kersttijd op weg naar de mensen. Ze liep over een met sneeuw bedekte heide en hoorde de dieren slapen en het sap in de planten stromen. Ze voorvoelde het voorjaar. Toen kwam ze een houterige, kale struik tegen: een vlier. Die klaagde tegen vrouw Holle dat hij zich zo onnuttig voelde. Zelfs als brandhout wilden de mensen hem niet! Vrouw Holle raakte ontroerd door zijn jammerklachten en zei: 'Van nu af aan ben je mijn struik. Vlier zul je heten en de mensen zullen mij kennen als Vliermoedertje.' Vervolgens gaf ze de struik een genezende bast, sneeuwwitte bloesem en bloedrood vruchtensap. De mensen ontdekten al deze eigenschappen en plantten de vlier, die ze vroeger zo hadden versmaad, in hun tuinen en op hun erven. In elk dorp groeide er een bij de bakoven. De zieken dronken het sap, de kinderen speelden in zijn schaduw en de bloesem geurde zoet ...
 
Bron: Flora's kus, ISBN 90-75885-03-2
 

De toverstaf van Medea:

Medea bood Jason haar hulp aan bij het bemachtigen van het Gulden Vlies. Samen trokken ze naar het heilige woud, waar het Gulden Vlies aan de heilige eik bleek te hangen. Maar deze boom werd bewaakt door een draak. Medea gebruikte haar toverstaf gemaakt uit het hout van de vlier om het beest in slaap te toverenÖen zo kon Jason het Gulden Vlies roven.

 
  De Vlier (Sambucus)
 

Diegenen van jullie die ooit onder een Vlierbesboom of struik gezeten hebben weten van de aardende kracht die van deze boom uitgaat. Het is alsof je door de aarde heen direct naar het hart van Moeder Aarde getrokken wordt. Je wordt meegenomen naar het rijk van onze Moeder Aarde, naar het rijk van de gnomen en kabouters. De energie van de Vlier kan op de ene kant heel aanwezig en krachtig zijn, maar op de andere kant ook heel liefdevol en zacht. Als je door deze liefdevolle, zachte kracht omarmt wordt weet je waarom onze voorouders dachten dat deze boom gezegend is met de kracht van de witte godin, de beschermingsgodin van de dieren en planten, onze Moeder Aarde.

De Vlier wordt van ScandinaviŽ, Engeland, Europa, Zwitserland, SiberiŽ tot en met Noord-Amerika door onze voorouders als heilige plant vereerd. Deze eerbied is tweevoudig en terug te vervolgen tot het stenen tijdperk, het oude Egypte en het Griekenland uit de oudheid. Van de ene kant is de Vlier verbonden met het misschien grootste aantal van legenden en mythen en aan de andere kant is hij bekend als een van de krachtigste helende planten van ons tijdperk. Bijna alle delen van deze wonderbare plant kunnen voor helende doelen gebruikt worden.

Helende werking van de vlier:

 

wortelen en de bast - urineafdrijvend en vochtafdrijvend

 
bast- innerlijk reinigend door het stimuleren van braken of diarree (qua legenden afhankelijk van de richting van het afschaven van de bark; naar boven = braken, naar beneden = diarree)
 
 
bladeren- verstuikingen, kneuzingen en hoofdpijn
 
Pas op bij gebruik en dosering van de wortelen, bast en bladeren. Deze kunnen in te grote hoeveelheid misselijkheid veroorzaken!
 
 
bloesems- slijmlossende effect, zweetdrijvend, goed bij griep, verkoudheid, longontsteking en bronchitis, kalmerend, pijnstillend bij hoofdpijn, tand- en oorpijn, goede werking op de lever en milt en stofwissel stimulerend, ook werkzaam bij hooikoorts, ontstekingsremmend
 
bessen- versterkt het afweersysteem, bij reuma, neuralgieŽn, en ischias
 
Pas op! Verse, ongekookte bessen bevatten Glycosid en kunnen hierdoor misselijkheid en braken veroorzaken!
 
 
 
 
Wilde vlierbes naast mijn huis
 
 
 
De Vlier heeft in zijn geheel door zijn verbinding met de Aardgodin, die onder vele namen bekend is, zoals Holle, Hulda, Brigid, Bertha, Perchtha, enz., een reinigende en beschermende eigenschap. Er wordt gezegd dat geen negatieve of zwarte krachten, geesten of demonen in de buurt van een Vlier kunnen bestaan of zijn. Daarom was de Vlier een plant die naast alle huizen, stallen en schuren te vinden was. De boom beschermde de mensen en de dieren voor ziektes en negatieve krachten. Als een dier of mens ziek was werd de ziekte aan de boom afgegeven door uitwerpsel, slijm, zweet, bloed, delen van de zieke persoon of dier, zoals haar of nagels, onder de Vlier te begraven of besmette doeken of lakens aan de Vlier te binden, zodat de Vlier de ziekte over kon nemen en aan Moeder Aarde af kon geven, die de ziekte verwijderde en neutraliseerde.
 
Het was verboden om een Vlier te kappen of de takken als vuurhout te gebruiken. Er wordt verteld, dat de ziektes, die ooit aan de boom afgegeven waren dan weer terug zouden komen en zouden overgaan op de persoon die de boom gekapt had.

Zoals met vele dingen kwam met het christendom ook een donkere tijd voor de Vlier. Was hij tevoren een boom van licht en liefde, gewijd aan de witte godin, zo wordt hij nu door de kerk in verbinding  gebracht met de duivel en de heksen. En de witte godin wordt in de christenlijken verhalen des duivels grootmoeder en de heks met de giftige appel. Want ook de symboliek van de appel veranderde door het christendom van en symbool van leven en licht, naar een symbool van verraad.

Maar gelukkig staat de Vlier weer in het licht van Moeder Aarde. Tot op de dag van vandaag wordt de vlier nog bij velen gerespecteerd. In Zwitserland en het Zuiden van Duitsland zijn er nog plekken waar het gebruikelijk is de Vlier te groeten en te bedanken als je hem onderweg tegenkomt.
 
 
 
 
  Mijn jonge vlierbes in pot in mijn tuin
 
 
De Vlier is een heel sociale plant en houdt van de mensen. Tot vandaag kan je de Vlier tussen struiken in de buurt van huizen vinden. En af en toe komt de Vlier als door een magische hand geleid naar ons toe. Circa drie jaar geleden was ik deelnemer aan een kruidenweekend in de Eifel, in Duitsland. Net voordat ik vertrok kwamen de leidster van het weekend en ik in het gesprek over de heilige bomen van onze voorouders. Ik vertelde haar dat ik nu al een tijdje bezig was om meer over deze bomen te komen leren en weer verbinding te maken met de kracht van deze bomen. Toendertijd waren al een berk, een kastanje, een esdoorn, een els, een wilg, een den en een hazelaar in mijn tuin aan het groeien, maar een vlier had zich nog niet voorgedaan. De leidster van het weekend zei ik zou nog even een moment wachten. Zij had iets voor mij. Zij ging een moment weg en kwam terug met een pot in haar handen. In deze pot was een jonge Vlier. Deze Vlier, zei zij, groeide opeens in de regenpijp van haar kruidenschuur. Zij had hem dan wel in een pot gezet maar wist niet voor wat of voor wie. En nu zij hier met mij te praten stond wist zij het wel. En nu al drie jaar lang is deze wonderbare plant beschermer van mijn huis, mijn tuin en alle wezens hierin. Tot nu was hij blij om in een pot te leven, maar dit jaar krijg ik door dat het tijd is om hem te planten. Hij heeft de plek gekozen waar hij wil staan en ook de juiste tijd om hem te om te planten. En ik zal deze aanwijzingen van harte volgen.  
 
 
 
 
 
 
 
Ik heb wel een typische kleine Nederlandse tuin. Veel te klein voor de heilige bomen van onze voorouders. De wilg alleen vult bijna de hele tuin en de hazelaar en de den zijn niet veel kleiner. Maar alles heeft een reden en hier vertrouw ik op. Als ik een echte verbinding wil maken met de krachten van deze bomen horen zij ook hier te zijn. En zij komen vanzelf naar mij toe. En als zij komen, zijn ze van harte welkom en ik zal altijd mijn best doen om naar hun te luisteren en om dan mijn ervaringen en lessen met jullie te delen als jullie dat willen.

Er is nog zo veel meer te vertellen over de Vlier en misschien ga ik deze pagina nog uitbreiden. Er is zo veel informatie over de Vlier te vinden dat een hele boek hierover geschreven kan worden en wie weet, misschien zal dat ook op een dag gebeuren, of misschien bestaat al een boek over onze Sjamanen boom, onze heilige aan Moeder Aarde gewijde boom: de Vlier.

Kenmerken en botanische eigenschappen:

 
Symboliek: Beschermer van huis en haard, mens en dier; heling; overvloed; zuiverheid; verbinding met Moeder Aarde en de elementair wezens; doorgang naar de onderwereld;
Verbondene godheid: Moeder Aarde
Astrologie: maan
Soort: Sambucus nigra
Vindplaats: wereldwijd in subtropische en gematigde gebieden; in de Alpen tot 1200m hoogte; houdt van vochtige, schaduwrijke plekjes in de buurt van huizen of oude stallen; vaak op extreem stikstofrijke bodem; zaait gemakkelijk uit
Hoogte: 2 tot 7 meter, kan soms uitgroeien tot een echte boom
Hout: eerst taai, later poreus en breekbaar
Schors:  geelbruin, sterk gegroefd, kurkachtig
Blad:  geveerd;ílangwerpig met lichte gezaagde rand; 3 tot 7 paar tegenoverstaand met een blad aan de top
Bloesem:  juni; wit tot lichtgeel; vrij groot scherm van 4 tot 5 hoofdtakken; zoete geur
Bessen:  augustus tot september; blauwzwart
Oogsten:  bloesems in de lente; bladeren voor de bloei, schors in de vroege lente en bessen van augustus tot september
 
 
Recepten:  
 
 
Vlierbessensap: 
 
-pluk rijpe vlierbessen samen met trossen - was de bessen goed - rits de bessen met een vork van de trossen  en verwijder de onrijpe en groene bessen - schud de bessen in een pot en voeg duimbreed water toe - breng de pan met de bessen aan het koken en kook deze ca. 15 minuten, totdat de bessen zacht zijn en goed uit te drukken zijn (dit kan je testen om met de achterkant van een lepel bessen tegen de rand van de pan te drukken ) - bedek een hoge ketel met een katoenen doek en maak het doek vast, zodat het niet in de ketel kan vallen - giet de gekookte bessen samen met het vocht door het doek heen en vang het sap in de hoge ketel op -als alleen de bessen op het doek liggen kan je nog het doek samen vouwen en de rest van de vocht uit de bessen persen. Het beste laat je de bessen zo een nacht in het doek gebonden over de pot hangen en uitlopen. - als je genoeg sap opgevangen hebt is het sap klaar en kan nu voor andere recepten gebruikt worden of in goed afsluitbare flessen gegoten worden. - om het sap houdbaar te maken dompel de sapflessen dan nog in een ketel met heet water - breng het water aan de kook en laat de gevulde flessen 30 minuten in het waterbad koken om het sap te steriliseren. - laat nu het water afkoelen en haal de flessen uit de pot en droog ze af. - het sap is nu klaar.  
 
Vlierbessensiroop: 
 
- giet het sap in een pot
- wacht totdat het sap begint te koken
- voeg nu per 1 liter sap 500 gram suiker bij
- laat alles samen 5 minuten koken
- hierna is de siroop klaar
- giet de siroop nu in afsluitbare flessen of glazen.
- voor houdbaarheid en sterilisatie dompel de flessen in een pot met water en laat het water 30 minuten lang koken
- laat het water afkoelen en haal de klare siroopflessen uit de pot
 
Vlierbessensiroop: (recept 2)

IngrediŽnten :

  • rijpe vlierbessen
  • suiker (kristal, riet, of kandijsuiker)
  • 4 ŗ 5 kruidnagels

Bereidingswijze :

Pluk de verse en rijpe vlierbestrossen, zo te vinden in de natuur maar liefst wel op een plaatsje ver van industrie en uitlaatgassen. Ontdoe ze van de onrijpe en eventueel beschimmelde en beschadigde bessen. Met een vork kan men de zwarte (rijpe) bessen van de trossen afritsen. Kook de bessen op een zacht vuurtje in wat water, wanneer ze zacht en opengebarsten komt het sap vrij en kunnen we het uitpersen en zeven door een neteldoek of fijne zeef.

Kook het gezeefde vlierbessap vervolgens in een verlakte kookpan samen met de toegevoegde suiker en de kruidnagels tot de massa een geleiachtig geheel vormt (verhouding : 1 liter sap op 1 kg suiker). Schep op het einde het schuim met een schuimspaan weg.

Giet de gelei over in voorverwarmde, steriele flessen, sluit ze daarna onmiddellijk af. Bewaren op een donkere en koele plaats.

Hoe en waarvoor te gebruiken ?

De vlierbes heeft een reinigende en genezende werking. De immuniteit wordt versterkt, bij griep en verkoudheden verlicht het de ongemakken en versnelt het de genezing.

Ideale verhouding bij verkoudheid is: de helft vlierbessiroop en de helft water tot aan het kookpunt brengen en dit drankje zo heet mogelijk uitdrinken. Zo gaat men zweten waardoor de giftige stoffen uit het lichaam verdwijnen. Vlierbessiroop is ook lekker in een kopje thee.

De toevoeging van kruidnagel aan de siroop heeft behalve zijn conserverende eigenschap ook nog het voordeel dat het antiseptisch werkt en zo ook bijdraagt tot de genezing van griep en verkoudheden.

Vlierbessenlikeur: 
 
- doe een handvol vlierbessen in een groot jamglas
- schep 2 eetlepels  suiker in een kopje
- strooi een beetje kaneel erbij
- vul het kopje met vlierbessensap
- giet de inhoud van het kopje over de bessen in het glas
- vul het glas met hoog percentage Wodka of Jenever. Minstens 40% van het  glas moet met alcohol gevuld zijn , vanwege de houdbaarheid  (Qua maat kan je tot 1 liter alcohol voor het kop met sap en twee eetlepels suiker gebruiken)
- laat dit mengsel tenminste 6 weken op een warme plaats trekken.
- na 6 weken filter je het mengsel en giet je de likeur in flessen.
 
* Als je van zoetere likeuren houd kan je de hoeveelheid suiker verhogen. De aangegeven 2 eetlepels zijn genoeg voor de houdbaarheid, maar niet heel zoet. Maar natuurlijk wordt door meer suiker de likeur ook minder gezond.  
 
Vlierbessenpannenkoeken: 
 
deeg: 
           
Ĺ kop melk
2 kopjes meel 3 eetlepel suiker of honing
2 eieren
1 Scheut Hefebier of 1 theelepel bakpoeder
 
alles tot een deeg mengen en ca. 15 minuten laten rusten ca.
 
15 trossen vlierbloesems
1 eetlepel olijfolie
 
-dompel de trossen met bloesems in het deeg en bak deze dan in een pan met de olijfolie tot de onderkant lichtbruin is. Knip dan de stengel van de trossen met een schaar af en draai de bloesems om en bak tot dat het deeg klaar is. -bestrooi de pannenkoeken met kaneel en serveer samen met appelmoes.  
 
 Vlierbessensuiker:(naar een recept van 1731)
 
Verzamel de bloesems tijdens een zonnige dag en trek de kleine witte bloesems van de trossen af; spreid de witte bloesems uit om te drogen; met een scherp mes snij je dan de bloesems klein. Voor 500 gram bloesems gebruik je 750 gram suiker. Meng deze goed met elkaar. Schep het mengsel in een glas met schroefdeksel en zet dit in de zon. Vaak goed omroeren. Na 3 dagen is de suiker klaar.
 
Bewaar de suiker droog en goed afgesloten. Lekker voor desserts en op pannenkoeken.
 
Voor een lekkere zomerdrank gebruik je voor 1 glas mineraalwater een klein beetje citroensap en Ĺ tot 1 theelepel vlierbessensuiker. Smaakt lekker en is goed bij winderigheid.
 

Ondanks dat ik mijn uiterste best hebben gedaan de informatie zo goed mogelijk uit te zoeken en over te brengen, kan ik niet aansprakelijk gesteld worden voor enige schade die voortkomt uit het gebruik van geneeskruiden of kruidenrecepten hier vermeld op mijn site.
Het zijn en blijven nog altijd geneesmiddelen en kunnen bij verkeerd gebruik schadelijk en zelfs dodelijk zijn. Experimenteer nooit met geneeskruiden als u niet weet wat u doet.
Hou kruiden uit de buurt van kinderen en bewaar ze goed afgesloten in potten op een koele en donkere plaats.
Gooi geneeskrachtige kruiden weg als ze langer dan 12 maanden staan, ze zijn dan hun meeste geneeskracht kwijt.

Boodschap:
 
" Ik help je om gezond en sterk door de barre tijden te komen. Ik bescherm je en geef je de kracht om de dingen die zich in je weg stellen aan te kunnen en de obstakels te overwinnen.Ē
 
Symboliek
 
Licht:   
liefde; zuivering; beschermend; aardend; innerlijke groei; helend 

Donker:   
wantrouwen

Element:   
aarde; lucht

Energetisch:   
alle Chakra

Planeet:   
Zon; Uranus; Jupiter; Pluto

Seizoen:   
alle

Rune:       
Hagalaz; Jera; Isa

Kwaliteiten:   
bloedzuiverend; koortsverlagend; algemeen reinigend; immuunsysteem verhogend; goed voor de stofwisseling; uitdrijvend

Lichamelijk:   
nieren; luchtwegen

Persoonlijk:   
verbinding met Moeder Aarde; bescherming tegen zware energie en donkere magie;      verbinding en contact met de Onderwereld

Affirmatie:   
" Ik ben geaard en sta met beide voeten op de aarde.Ē
" Ik sta met beide voeten vast op de aarde en niets kan mij omgooien.Ē
 
***** Het sprookje van vrouwe Holle *****


 
Vrouw Holle (Broers Grimm)
 
Er was eens een weduwe, die twee dochters had. De één was mooi en ijverig, de andere lelijk en lui. Maar ze hield van de lelijke en luie, die haar eigen dochter was, veel meer, en de andere moest alle werk doen en Assepoes in huis zijn. Het arme meisje moest elke dag op straat zitten bij de waterput en ze moest zoveel spinnen, dat het bloed haar uit de vingers sprong.
 
Nu gebeurde het eens, dat de spoel helemaal bloederig was. Toen bukte ze zich over de putrand en wilde de spoel even afwassen, maar de spoel sprong haar uit de hand en viel naar beneden. Ze begon te schreien, liep naar de stiefmoeder en vertelde van haar ongeluk. Maar die werd heel boos en was onbarmhartig en zei: "Als je de spoel erin hebt laten vallen, moet je maar zorgen dat hij eruit komt ook."
 
Toen ging het meisje naar de waterput terug en wist niet wat ze beginnen moest, en in haar angst sprong ze de put in om de spoel te halen. Ze verloor het bewustzijn, maar toen ze weer wakker werd en weer tot zichzelf kwam, lag ze in een prachtige weide; de zon scheen en er stonden duizenden bloemen. Ze stond op en liep de weide af. Daar kwam ze bij een oven vol met brood, en het brood riep:
 
"Haal me eruit, haal me eruit, anders verbrand ik: ik ben al lang gaar!"
 
Ze ging erheen en haalde platen vol brood eruit. Verder wandelde ze; ze kwam bij een boom vol met appelen en de boom riep:
 
"Schud me toch, schud me toch, want de appels zijn allemaal rijp!"
 
Ze schudde de boom zodat de appels vielen alsof het regende, en ze schudde zolang, tot er geen een meer hing, ze legde al de afgevallen appels op een hoop, en toen wandelde ze weer verder.
 
Eindelijk kwam ze bij een klein huisje. Een oude vrouw keek uit het venster, maar die had zulke grote tanden, dat ze er bang van werd, en ze wou weglopen. Maar de oude vrouw riep haar na: "Waarom ben je bang, lieve kind? Blijf bij me. Als jij alle huiswerk wilt doen, zal het je goed gaan. Je moet alleen zorgen, dat je mijn bed goed schudt, zodat de veren vliegen, dan sneeuwt het in de wereld, ik ben vrouw Holle!"
 
Toen de oude vrouw zo vriendelijk tegen haar sprak, vatte het meisje moed, stemde toe en kwam bij haar in dienst. Ze deed alles tot grote tevredenheid en schudde het bed steeds met zoveel geweld, dat de veren als sneeuwvlokken rondvlogen; maar ze had dan ook een goed leven bij haar, geen enkel boos woord en elke dag haar natje en haar droogje.
 
Ze was al een poos bij vrouw Holle, toen ze triest werd en in het begin zelf niet wist wat er met haar was; eindelijk begreep ze dat het heimwee was; al had ze het hier duizendmaal plezieriger dan thuis, ze verlangde er toch naar terug.
 
Eindelijk zei ze tegen vrouw Holle: "Ik heb een vreselijk verlangen naar huis, en al gaat 't me hier nog zo goed, ik kan niet langer blijven, ik moet naar mijn familie terug."
 
Vrouw Holle sprak:"Ik vind het lief van je, dat je weer naar huis verlangt, en omdat je me zo trouw gediend hebt, zal ik je zelf weer naar boven brengen."
 
Ze nam haar bij de hand en bracht haar bij een grote poort. De poort werd geopend, en toen het meisje daar onder stond, viel er een regen van goud neer, en al het goud bleef aan haar hangen, zodat ze helemaal met goud was overdekt.
 
"Dat krijg je, omdat je zo ijverig bent geweest," zei vrouw Holle en ze gaf haar ook de spoel terug, die in de put was gevallen. Daarop viel de poort dicht en het meisje was in de bovenwereld, niet ver van haar moeders huis en toen ze in de tuin kwam, zat de haan op de putrand en riep: Kukeleku, Onze gouden jonkvrouw zien we nu. Toen ging ze naar binnen naar haar moeder en omdat ze met goud overdekt was, werd ze door haar en haar zuster vriendelijk begroet.
 
Het meisje vertelde alles wat ze ondervonden had, en toen de moeder hoorde, hoe ze tot grote rijkdom was gekomen, wilde ze haar eigen lelijke, luie dochter graag hetzelfde geluk gunnen. Ze moest bij de waterput zitten en spinnen; en om de spoel bloederig te maken, prikte ze zich in haar vinger door met haar hand in de doornheg te stoten. Toen gooide ze de spoel in de put en sprong er zelf in. Ze kwam, net als de ander, op de mooie weide en volgde hetzelfde pad. Toen ze bij de oven kwam, riep het brood weer:
 
"Haal me eruit, haal me eruit, anders verbrand ik, ik ben al lang gaar."
 
Maar het luie meisje antwoordde: "Denk je dat ik zin heb mijn handen vuil te maken," en ze ging weg. Weldra kwam ze bij de appelboom, die riep:
 
"Schud me toch, schud me toch, wij appels zijn allemaal al rijp!"
 
Maar zij antwoordde:"Dat denk je maar, er zou best een appel op mijn hoofd kunnen vallen!" en daarmee ging ze verder.
 
Toen ze bij het huisje van vrouw Holle kwam, was ze niet bang, want van die grote tanden had ze al gehoord, en ze verhuurde zich meteen. De eerste dag deed ze zichzelf geweld aan en was vlijtig en deed wat vrouw Holle haar zei, want ze dacht aan al het goud dat ze ter beloning zou krijgen, maar de tweede dag begon ze al te luieren, en de derde nog meer: toen wou ze 's morgens niet eens meer opstaan. Ze schudde het bed van vrouw Holle ook niet, zoals het hoorde, en ze schudde zeker niet zo dat de veren vlogen. Dat verdroot vrouw Holle al gauw en ze zei haar de dienst op. De luie was daar best mee tevreden en dacht, nu zal de gouden regen beginnen; vrouw Holle bracht haar bij de poort, maar toen zij daar onder stond, werd er in plaats van goud een grote pan vol pek uitgestort.
 
"Ter beloning van je diensten," zei vrouw Holle en sloot de poort. Zo kwam de luie meid thuis, helemaal vol pek, en de haan zat op de putrand en riep: "Kukeleku, Onze vieze jonkvrouw zien we nu!" Het pek bleef aan haar kleven en wilde er haar leven lang niet af!
 
* * * EINDE * * *