De Den (Pinus sylvestris)
 
 

De Den is een van de meest bekende dennenbomen in Noordwest-Europa. De Grove Den is de enigste uit Noordwest-Europa stammende Den. Haar bast is roodachtig met diepe klieven op oudere leeftijd. De lange naalden schimmeren blauwgroen. De maximale hoogte van deze boom is om de 30 m. Alle dennenbomen zijn overigens eetbaar. Sommige smaken wel beter dan andere. Proef eerst een stukje van een dennennaald voor je beslist om te oogsten.

De Den is een heel bescheiden boom. Qua bodem en klimaat stelt ze niet veel eisen. In tegendeel: De Den houd van het extreem. De Den is samen met de Spar de meest geplantte boom in Duitsland.

De Den was altijd een belangrijke leverancier van hout. De Grieken gebruikten graag het hout van de Den voor het bouwen van huizen en boten.Ook nog vandaag wordt het hout van de Den gebruikt om ramen, deuren, drempels en meubelen te maken.

In de tijd waarin er nog geen elektrisch licht bestond, waren de spaanders van Dennenhout een favoriet om de kamers van onze voorouders te verlichten. Door de grote veelheid van boomsap, branden de spaanders bijzonder lang en helder. Onze voorouders sneden vingerdikke spaanders en droogden deze goed in de zon. Avonds werdt dan een van de spaander in een lange staaf, gemaakt uit hout met een ijzeren handvat aan het einde, gestopt, dan nog een keer in boomsap of pek ondergedompeld. Dan pas was die klaar om goed en lang te branden.

De naalden van de Den worden vaak gebruikt voor polster, kussens en matrassen. Die naalden worden van de takken geplukt, in lauw water gelegd, totdat deze begonnen te fermenteren. De harde huid van de naalden sprong dan open en het zachte  vezel kwam tevoren. Deze vezels worden dan uit de huid verwijderd en in de zon gedroogd. De zachte ‘boswol’ was dan klaar om gebruikt te worden.

Vele soorten van dennen hebben eetbaar, voedzaam zaad. De noten of pijnboompitten kunnen rauw of geroosterd, in brood, taart of gewoon zo gegeten worden. Staven van de Amerikaanse Den (P. contorta)  worden van de Blackfoot, de Cheyenne en anderen Indianen stammen voor  het opzetten van hun Tipi’s gebruikt.

Niet alleen voor ons hier in Europa, maar overal in de wereld waar een van de 90 soorten dennenbomen thuis zijn, behoort de Den tot een van de belangrijkste houtachtige gewassen.

In China waarderen de op een grote hoogte levende taoïstische monniken, de Den vanwege haar noten, die een van het weinige voedsel is die deze heilige mannen eten. Ook is de Den vanwege haar manier van groei een van de lievelingsbomen van de Japanse tuinmeesters, die door de manier van snoei de karakter van de Den nog beter uit kunnen brengen.

Al ruim 4000 jaar geleden hebben de oude Egyptenaren het sap van de Den gebruikt om terpentijnolie te produceren. Zij gebruikten het terpentijnolie voor mummificatie.  Om het sap te winnen werden de Dennen aangetapt en het sap opgevangen. Uit het sap word dan terpentijn produceert en door een destillatieproces het terpentijnolie gemaakt.

Mythen en legenden

Blackfoot Indianen

De Blackfoot maakten "verhalen stafjes” uit dennenhout. Deze gaven de elders van de stam aan de kinderen als beloning voor hulp en andere dingen die het kind goed gedaan had. Iedere keer als een kind iets goeds gedaan heeft word een inkeping in het stafje gemaakt. Het aantal van inkepingen liet zien hoeveel verhalen ieder kind verdient had.

Navajo Indianen

De Navajo gebruikten de naalden ceremonieel als medicijn en het pek om hun lichamen te beschilderen.

Kawaiisu Indianen

De Kawaiisu hingen de te klein geworden wiegen van mannelijke baby’s in een dennenboom, zodat deze zo sterk als de Den zouden worden.

China

Volgens een taoïstische traditie zouden de pitten een eeuwige leven geven.

Vikingen

De machtige leiders van de Vikingen worden aan land in hun in de vorm van een draak uit dennenhout gemaakte, schepen begraven.

Pan

In het oude Griekenland was de Den aan Pan, de gehoornde god van de natuur, gewijd en zijn altaar was altijd in de buurt van dennenbomen.

Cybele

Cybele, van oersprong Frygische godin, en voor de Romeinen de  Magna Mater of Grote Moeder, zou haar zoon Attis, na zijn offerdood, in een dennenboom getransformeerd hebben. Iedere lente, tijdens het lentefeest word ter ere van Attis een decoreerde den door het dorp gedragen en de hogepriester snijd zich zelfs in de arm om zijn bloed als offer aan Attis te geven.

Merlijn

Volgens de legende klom Merlijn op de Den van Berenton, zoals de Sjamanen op de Wereldboom. Hier ontving hij een diepe inzicht en kwam daarna nooit meer in de wereld van de mensen terug. Volgens deze legende wacht de ziel van Merlijn vandaag nog in een heilige Meidoorn op zijn terugkeer.

Helende Eigenschappen:

Pijnboompitten zijn een heel goede bron van kalium, magnesium, vitamine E en carotine.

In de chinees natuurheelkunde ondersteunen ze de bloedcirculatie en versterken het Yin (het symbool voor het vrouwelijke; aarde, koud, het noorden en vochtigheid).

Zalven, thee’s en inhalaties van de naalden, sap en jonge plantjes werken desinfecterend, urineafdrijvend en ontspannend. Ze verlichten hoest, maken het hoofd helder, stimuleren de longen, beleven de bronchiën en versterken de bloedsomloop.

Onze voorouders dronken thee uit dennenscheuten om scorbuut voor te komen. Maar ook nu wordt deze thee vanwege zijn hoge vitamine C gehalte  en zijn hoge gehalte aan antitoxidanten. Stoffen die in de naalden en de bast gevonden kunnen worden  beschermen de cellen voor vrije radicalen en zouden kankerafwerend zijn.

De Den is een van de Bachbloesem remedies en hier onder de naam "Pine” bekend. Pine als remedie werkt versterkend op de eigenliefde, het zelfvertrouwen en de innerlijke kracht en brengt balans en inzicht in het leven.

Recepten:

Inhalatie

Neem een 5 liter pot en vul deze gedeeltelijk met water en 3 handen vol verse of gedroogde dennenscheuten. Dek af, verwarm en laat 10 minuten koken. Zet dan de pot op de tafel, bedek je hoofd helemaal met een groot handdoek en houd het hoofd boven de stoom en adem diep in.

Niet te dicht boven de pot met je gezicht, want de stoom is heet!

In apotheken en natuurwinkel is ook een Dennenolie verkrijgbaar wat hiervoor gebruikt kan worden. Doe dan enkele druppels van het olie in een pot met heet water en inhaleer de stoom zoals boven beschreven.

Thee van jonge dennenscheuten.

Neem een thee-ei verse jonge dennenscheuten (april/mei) per kopje kokend water. Laat dit 10 minuten trekken. Drink bij klachten iedere drie tot vijf uur een kopje. Je kan de thee ook eventueel zoeten met honing.

Deze thee is werkzaam bij nier en blaasontstekingen, hoest en koorts.

In plaats van verse dennenscheuten kunnen ook gedroogde dennentoppen gebruikt worden.

Hoestsiroop – recept 1:

Je hebt vers geplukte scheuten en rietsuiker nodig. De scheutjes mogen nog niet volgroeid zijn (tot de tweede week van mei).

Neem een schone uitgekookte pot en leg er een laagje suiker in. Hierop leg je dan een laag dennenscheuten. Herhaal tot de pot vol is. Druk alles goed aan en eindig met een laag suiker. Sluit de pot en zet op een koele, donkere plaats. Voeg naar een paar dagen nog wat suiker toe, zodat de pot goed gevuld is. Na drie maanden zal de suiker een dikke kleverige siroop zijn geworden. Je kunt dan de scheuten verwijderen of ze gewoon laten zitten. De siroop kan na 4 maanden gebruikt worden. Sluit de pot na gebruik steeds goed af. De dennensiroop is maximaal een jaar houdbaar.

Hoestsiroop – recept 2:

2 delen dennenscheuten

2 delen koningskaarsbloesems

1 deel tijm

Overgiet 2 theelepels van het mengsel van de gedroogde kruiden met kokend water en laat 10 minuten trekken. Zeef en zoet eventueel met honing.

Zalf:

8 eetlepel koudgeperst olijvenolie

2 ½ eetlepel terpentijnolie (Oleum Terebinthinae uit de apotheek)

20 gram bijenwas

1 eetlepel honing

10 druppels etherisch rozemarijnolie

Verwarm het olie en het terpentijnolie samen in een pot. Los hierin de was en de honing op. Neem de pot van het vuur en voeg de rozemarijnolie erbij. Vul in een zalfglas of zalfdoosje.

Voor het bereiden van deze zalf kan ook het verse, zuivere dennensap gebruikt worden. Deze wordt dan in een pot op zachte vuur en onder constant roeren gesmolten. Dan pas de olijvenolie bijroeren (ca. 50 gram sap en 40 ml olijvenolie).
Door een zeef gieten en in zalfdoosjes vullen.

Deze zalf werkt wond helend en antireumatisch. Bij hoest en bronchitis word de borst en de rug goed met de zalf ingewreven. Bij spierpijn of pijn in de gewrichten de betrokken plekken met de zalf goed masseren. De zalf is ook goed gebruikbaar voor massages bij spieroverspanningen.

Sauna-Aufguss:

Meng 10 druppels van elk van de volgende etherische olies: dennennaalden, eucalyptus en mirte en vul in een kleine druppel fles. Is goed voor meerdere Aufgüsse. Perkeer ca. 5 druppels.

Mosterd uit dennentopjes:

100 gram dennentopjes

1 tot 2 eetlepel roggemeel

60 gram mosterdpoeder

150 ml witte wijnazijn

20 gram honing

1 theelepel zeezout

Mix alle ingrediënten in een kom tot een niet al te fijne pasta. Doe deze pasta vervolgens in steriele potjes en laat 1 week trekken op een koele plaats. Na het aanbreken is de mosterd nog ca. 3 maanden houdbaar in de koelkast.

Likeur uit dennenappels:

15 tot 30 groene dennenappels (in juni geoogst)

1 liter jenever of wodka

150 gram rietsuiker of bruine suiker

Neem een grote pot en doe daar de schoongemaakte dennenappels in. Overgiet deze met de alcohol. Voeg de suiker toe en laat de afgesloten pot 1 maand op een donkere koele plaats staan. Schud de pot regelmatig. Verwijder na 30 dagen de dennenappels en zeef de likeur door een koffiefilter. Vul in een schroeffles.

Pijnboompitten

Verzamel (dichte) dennenappels met handschoenen aan, want ze zijn kleverig. Laat de dennenappels in een papieren zak in de zon drogen. Schud de zak dagelijks even op. Als de appels opengaan kunnen de pitjes eruit gehaald worden.

Boodschap:

" Ik luister naar wat je op je hart hebt. Ik luister naar je en help je de juiste antwoorden op je vragen binnen jezelf te vinden.”
 
Symboliek
 
Licht:   
bescheidenheid; kracht; bescherming; vruchtbaarheid

Donker:   
uitgeput; melancholisch; wispelturig; eigenzin; egocentrisch

Element:   
wind; aarde; vuur

Energetisch:    
alle Chakra's

Planeet:   
Mars; Mercurius; Zon Jupiter; Saturnus; Pluto

Seizoen:   
zomer; winter

Rune:       
Thurisaz; Fehu; Hagalas; Ehwaz / Ailm  (Iers boomalfabet)

Dieren:   
Juweelkever; Glimwormen

Kwaliteiten
:
   
ontstekingsremmend; bloeddrukverhogend; tegen infecties; reinigend, desinfecterend; leverversterkend

Lichamelijk:   
longen; bronchiën; blaas; gal
       
Affirmatie  
" Bescheidenheid is mijn kracht.”
" Ik maak verbinding met de plek binnen mijzelf die herinneringen oproept van geluk en veiligheid.”