De Es (fraxinus exelsior)
 
 

De Es is een snel groeiende, wintervaste boom, die op bijna ieder soort van bodem groeit. Hij kan heel goed tegen wind en zelfs tegen sterke luchtverontreiniging. De Es bereikt een hoogde van over 40 m, wat ca. 100 jaar duurt. Deze hoogte maakt de Es een van de hoogste bomen in Europa.

Karakteristiek voor de Es zijn haar zwarte winterkiemen. Geen andere boom heeft kiemen zoals de Es. Alle delen van de Es zijn harmonisch gevormd, wat de boom een nobele uiterlijk geeft.

Een van de bijzondere aspecten van de Es is het feit dat het lijkt alsof de Es niet kan kiezen of ze mannelijk of vrouwelijk, of allebei tegelijk wil zijn. Zelfs de individuele bloesems kunnen mannelijk en vrouwelijk tegelijk zijn.

De Es is een terughoudende boom. Vanwege zijn gevoeligheid tegen vorst, komen de bladeren pas dan tevoren als de gevaar van vorst werkelijk ook voorbij is. Voor Hildegard van Bingen was de Es daarom ook het symbool voor een ‘bijzondere inzicht’.

De Es speelde in onze verleden een heel belangrijke rol.

Al tijdens het Neolithicum gebruikten onze voorouders het hout van de Es voor het maken van palen en stokken.

Voor de Kelten, Germanen en Grieken was het essenhout heel populair voor het maken van handgrepen voor werktuigen, maar vooral voor het maken van speren en lansen. Vandaar is de Es een symbool van mannelijke kracht en een speer uit Essenhout gemaakt was het attribuut van een krijger, die in staat was om de gemeenschap te beschermen.

Maar de misschien grootste betekenis had de Es als ’ levende’ boom in bossen en op boerderijen. Naast de Iep staat de Es aan het tweede plaats voor bladerenvoer. De bladeren zijn makkelijk te kauwen en te verteren en vandaar heel populair als voeding van vee, schapen, geiten en edelherten. Voor de tijd van kunstmatige voerstoffen was het planten van Essenbomen op en om boerderijen heen noodzakelijk voor het overleven van het vee. Tegenwoordig keren meer en meer boeren, vooral in en om het Alpengebied, weer hierna terug in plaats van het voeren van alleen kunstmatige voerstoffen.

 

Mythen en legenden

Odin

Volgens de mythologie hing de Germaanse god Odin zichzelf tijdens een ritueel ondersteboven op aan de takken van een Es en ontdekte zo onderaan zijn stam de runentekens. In het Sjamanisme is dit ritueel vergelijkbaar met een ‘Sjamaanse reis’ en een voorbeeld voor de Germaanse  Visioen zoektocht (Vision Quest)

Ook graasden zijn paard Sleipnir en de heilige geit Heidrun, die de godendrank produceerde onder zijn takken. Het eekhoorn Ratatoskr rende aan de stam van de Es als boodschapper op en neer om het nieuws dat de vogels hem vertelden over te brengen.

Mars

De Romeinen wijdden de Es, vanwege de geschiktheid van het harde Essenhout om speren te maken, aan Mars, de god van oorlog en de vader van Romulus en Remus. Het latijnse woord ‘fraxinus’ betekent zowel Es als ook speer.

Achilles

In de legende doodde Achillis Hektor met een speer van Esdoornhout.

De heilige Graal

In de oorspronkelijke mythe van het heilige graal symboliseerde de speer uit Essenhout gemaakt de straal van de zon, die het water van de aarde vruchtbaar maakte. De speerpunt, in de graal gedompeld, zegende het land en zijn bewoners met vruchtbaarheid en genezing.

Noorse mythologie

Volgens de Noorse mythologie was de Es de ‘heiligste aller bomen’.

Gwydion (Gwyddien)

Ook voor Gwydion, de Welse god van Tovenaren  en Sjamanen, was de Es een heilige boom en wordt hoogstwaarschijnlijk gebruikt voor Sjamaanse inwijdingen.

 

Bijgeloven

Het hout van de Es werd onoverwinnelijke krachten toegekend vanwege zijn flexibiliteit en onbreekbaarheid. Toverstaven voor druïden waren van Essenhout gemaakt. Een amulet van Essenhout werkte beschermend  tegen vervloekingen van heksen.

Heksen gebruikte het Essenhout om hun bezemsteel van te maken.

In Engeland en Frankrijk werden tijdens het 19deeeuw afgeknipte vingernagels van mensen met koorts of tandpijn onder een Es begraven. Men geloofde dat dit hun klachten zouden verlichten.

De Es draagt de kracht van de zon in zich en heerst vandaar over het water. Deze gedachte was vooral in de Keltische traditie geprononceerd. Keltische Druïden zouden staafjes van Essenhout voor hun weer- en regenmagie gebruikt hebben. Met behulp van deze staafjes waren de Druïden in staat om verdrinkende mensen te redden.

Keltische visser maakten hun boten uit Essenhout, zodat de boten niet zouden ondergaan.

Emigranten onderweg naar Amerika hadden een splinter van Essenhout in hun zakken, om hun voor het verdrinken en schipbreuk te beschermen. 

Slangen zouden zich liever in het vuur storten dan met de Es in contact komen. Vandaar gebruikten onze voorouders de sap, bast, wortel of de in bier gekookte bladeren van de Es als middel tegen slangenbeten.

* De Es is niet als vaak gezien, de noordse wereldboom Yggdrasil. In de Edda, de misschien meest bekende verzameling van literaire en mythologische werk uit het middeleeuwse IJsland, wordt de wereldboom beschreven als een ‘altijd groene boom’ en is zeer waarschijnlijk een venijnboom (Taxus baccata). (‘Die Weisheit der Bäume’ von Fred Hagendeder; Edda en Wikipedia)

 
 

Helende Eigenschappen:

De Es wordt al vanaf het 4de eeuw voor Christus in de kruidengeneeskunde ingezet. De Griekse arts Hippokrates (ca. 460-377 v. Chr.) gebruikte de bladeren van de Es al in vorm van thee tegen jicht en reuma. Ook heeft de thee van in de lente of in de vroege zomer verzamelde en gedroogde bladeren een afdrijvende en ontgiftende werking. De thee stimuleert de spijsvertering en versterkt de urinestroom.

Ook in de klassieke Homeopathie wordt de Es gebruikt als medicatie tegen jicht en reuma. De boom essentie werkt versterkend op flexibiliteit en kracht.

Het zaad is bloedreinigend. Uiterlijk werkt het zaad bij reuma, jicht, spit en spierpijn.

 
 

Recepten:

Reumathee

Gelijke delen van bladeren van zowel de Es, de Wilg, de Berk, de Brandnetel alsook de bloesems en bladeren van de Moerasspirea mengen.

2 theelepels van deze mengsel in een kopje doen en met kokend water overgieten en goed laten trekken. Per dag 2 tot 3 kopjes van de thee drinken.

‘Eschengeist’

* Voor inwrijven en masseren niet om te drinken!

zaad met vleugels van de Es

jeneverbessen

blaadjes citroenmelisse

majoraan of oregano

blaadjes pepermunt

bladeren van boerenwormkruid

jenever of korenschnaps

etherische oliën van rozemarijn en zilverspar

Meng een even aantal van de verse of gedroogde bladeren, bessen en kruiden en vul in een groot, sluitbare glas met een brede hals tot de helft. Vul de rest op met jenever of korenschnaps en laat 3 weken op een warme en zonnige plaats staan. Het glas in de tijd af en toe schudden. Na drie weken goed zeven. Per 1 liter vloeistof worden nu nog 10 druppels rozemarijnolie en 10 druppels zilversparolie bijgevoegd. Alles goed schudden en in donkere flessen  vullen.

Koortspoeder

gedroogde bast van de Es

blaadjes van het waterdrieblad (Menyanthes trifolata)

bladeren van het koniginnenkruid of leverkruid (Eupatorium cannabinum)

Maak met een vijzel een fijn poeder uit al de ingrediënten. Zonodig kunnen 3 tot 4 keer per dag een ½ theelepel van het poeder met water of thee ingenomen worden.

Ondanks dat ik mijn uiterste best hebben gedaan de informatie zo goed mogelijk uit te zoeken en over te brengen, kan ik niet aansprakelijk gesteld worden voor enige schade die voortkomt uit het gebruik van geneeskruiden of kruidenrecepten hier vermeld op mijn site.
Het zijn en blijven nog altijd geneesmiddelen en kunnen bij verkeerd gebruik schadelijk en zelfs dodelijk zijn. Experimenteer nooit met geneeskruiden als u niet weet wat u doet.
Hou kruiden uit de buurt van kinderen en bewaar ze goed afgesloten in potten op een koele en donkere plaats.
Gooi geneeskrachtige kruiden weg als ze langer dan 12 maanden staan, ze zijn dan hun meeste geneeskracht kwijt.

 
 
Boodschap:
 
" Ik geef je de vaardigheid en flexibiliteit, om je aan alle mogelijkheden van een situatie aan te kunnen passen en hierdoor makkelijker ieder obstakel te kunnen overwinnen. ”

Symboliek:
   
Licht:   
bescherming; flexibiliteit; levenswijsheid; opoffering; intelligentie; goedig; genezing; overwinning; snelheid; wedergeboorte; kracht

Donker:   
ambitie; melancholisch; trots; controle; egoïstisch; opdringerig; kluizenaar; macht

Element:   
Aarde, Water, Lucht

Energetisch:    
1e, 2e, 5e , 6e en 7e chakra

Planeet:   
Zon; Mercurius; Saturnus

Seizoen:   
zomer; herfst; winter

Rune:       
Uruz; Raido; Eihwaz; Elhaz; Tiwaz

Kwaliteiten:   
verlichtend bij reuma en jicht; koortsverlagend

Lichamelijk:   
blaas; urinewegen; lever; gewrichten

Persoonlijk:   
Geeft flexibiliteit en aanpassingsvermogen in moeilijke situaties; bescherming tijdens gevaar; wijsheid en inzicht om alle standpunten te kunnen zien en te kunnen verstaan en toch in je eigen kracht te blijven
   
Affirmatie:
" Ik ben ontspannen en flexibel en kan mij makkelijk aan alle situaties aanpassen.”
" Ik ben beschermd en veilig. Niets kan mij schade toebrengen.”